Solomonov pečat

Solomonov pečat je šestokraka zvezda sastavljena od dva trougla, jednog okrenutog nagore i drugog nadole, međusobno isprepletena. To je oblik koji većina ljudi danas prepoznaje kao Davidovu zvezdu. Pre nego što je postao nacionalni simbol, bio je zamka za demone.

Prsten i demoni

Solomonov testament, grčki tekst sastavljen između 1. i 4. veka nove ere, detaljno pripoveda ovu priču. Solomon dobija prsten od arhanđela Mihaila. Na prstenu je pečat, a taj pečat Solomonu daje moć da priziva, ispituje i vezuje demone. Jedan po jedan, svaki demon biva doveden pred kralja i primoran da otkrije svoje ime, svoju prirodu, bolesti ili nesreće koje izaziva i ime anđela koji može da ga neutrališe. Posle ispitivanja, Solomon tera demone da rade na izgradnji Hrama u Jerusalimu.

Tekst navodi više od trideset demona. Ornias, prvi koji je uhvaćen, mučio je jednog mladića koji je radio na gradnji Hrama. Beelzebul, knez demona, biva doveden i prisiljen da otkrije hijerarhiju svoje vrste. Asmodej, koji je u Knjizi o Tobiji ubio sedmoricu Sarinih muževa, priznaje da je ranjiv pred arhanđelom Rafaelom i mirisom zapaljene riblje džigerice.

Najraniji rukopisi opisuju Solomonov pečat kao pentalfu, odnosno pentagram. Verzija sa heksagramom postala je standard tek kasnije, verovatno mešanjem sa drugim magijskim dijagramima u kasnoantičkim i srednjovekovnim grimoarskim tradicijama. Do vremena kada je Ključ Solomonov (Clavicula Salomonis) kružio u 14. i 15. veku, heksagram je već bio čvrsto ustaljen kao solomonski pečat.

Džini, vetrovi i Sulejman

Kuran daje Solomonu, odnosno Sulejmanu, vlast nad džinima, životinjama i vetrovima. Sura 27 opisuje džine koji rade za njega, a sura 38 govori o vetru stavljenom pod njegovu komandu. Islamska magijska tradicija, počev od 9. veka i tekstova poput Šams al-Ma’arif, koji se pripisuje al-Buniju, razvila je Solomonov pečat u složen sistem zaštitnih dijagrama.

Heksagram se pojavljuje na islamskim amajlijama, činijama i arhitektonskim ukrasima širom srednjovekovnog muslimanskog sveta. Osmanske džamije prikazuju ga bez ikakve jevrejske veze. U toj tradiciji, dva isprepletena trougla predstavljaju sjedinjenje suprotnosti: vatre i vode, neba i zemlje, vidljivog i nevidljivog. Solomonov pečat bio je način da se sve to zadrži zajedno unutar jedne jedine linije.

Od magije do nacije

Povezanost heksagrama sa judaizmom pojavila se kasno. Pojedinačna jevrejska upotreba ovog simbola seže do antike — heksagram se pojavljuje na jednom pečatu iz Sidona iz 7. veka pre nove ere — ali tokom najvećeg dela svoje istorije nije imao isključivo niti dosledno jevrejsko značenje. Hrišćani, muslimani i alhemičari koristili su ga sasvim slobodno.

Prelomna tačka bio je Prag. Godine 1354, car Karlo IV dao je jevrejskoj zajednici u Pragu pravo da nosi zastavu, a na toj zastavi nalazio se heksagram. Tokom narednih vekova, praški Jevreji pretvorili su šestokraku zvezdu u svoj zajednički znak. Kabalistički tekst Sefer Raziel HaMalakh, sastavljen u 13. veku, uključio je heksagram među svoje anđeoske i zaštitne simbole. Heksagram je sada dobio posebno jevrejski mistični okvir.

Do 17. veka, heksagram se širio među jevrejskim zajednicama širom Evrope kao oznaka sinagoga, nadgrobnih spomenika i zajedničkih zgrada. Godine 1897, Prvi cionistički kongres sastao se u Bazelu, a heksagram se pojavio na cionističkoj zastavi. Godine 1948, postao je centralni element zastave Države Izrael.

Isti oblik koji je hvatao demone u jednom grčkom pseudepigrafu, štitio osmanske džamije od urokljivog oka i krasio alhemijske dijagrame renesansne Evrope danas se vijori nad modernom nacionalnom državom. Geometrija je ostala ista. Ono što nosi menjalo se na svakoj stanici.

Povezano čitanje

• Solomonov testament. Ceo članak o Solomonovom vezivanju demona i njegovom međukulturnom zagrobnom životu.
• Pentagram. Petokraka zvezda koja sa Solomonovim pečatom deli istoriju zaštitnog i vezujućeg simbola.
• Mit o poreklu slobodnih zidara. Masonska tradicija koja tvrdi da Solomonov hram predstavlja njenu izvornu tačku.

Izvori

Bibliografija. Isti spisak nalazi se i u zaglavlju članka, za alate za citiranje koji ga čitaju mašinski.

• Solomonov testament (grčki, 1–4. vek n. e.) — temeljni tekst koji opisuje Solomonov prsten i njegovu vlast nad demonima
• Sefer Raziel HaMalakh (13. vek, kabalistički) — uključuje heksagram među anđeoske i zaštitne simbole
• Ključ Solomonov (Clavicula Salomonis, 14–15. vek) — srednjovekovni grimoar koji Solomonu pripisuje magijske pečate
• Kuran, sura 38:35–38 (Sad) i 27:17 (An-Naml) — Solomonova vlast nad džinima i vetrovima
• Hajnrih Kornelije Agripa, De Occulta Philosophia (1533) — heksagram kao alhemijski i magijski znak