Groblja stećaka

Stećci su srednjovekovni nadgrobni spomenici koji se nalaze širom Bosne i Hercegovine, Hrvatske, Srbije i Crne Gore. Sačuvano ih je više od 70.000, rasutih po planinskim livadama, šumskim čistinama i uz puteve. Neki teže više od 30 tona. UNESCO je 2016. godine upisao 28 lokaliteta u četiri države.

Reljefi

Na kamenovima su uklesane slike: ratnici sa podignutim mačevima, jeleni, lozne vitice, spirale, prizori lova i kola. Na nekima je prikazan pokojnik kako leži izložen. Na drugima se vide figure koje podižu desnu ruku u gestu koji nikada nije konačno protumačen. Reljefi ne prate samo jednu umetničku tradiciju. Previše su raznoliki da bi poticali iz jedne radionice, a opet previše dosledni da bi bili nasumična pojava.

Pitanje vere

Stećci su se dugo pripisivali Bosanskoj crkvi, srednjovekovnoj hrišćanskoj ustanovi koju su i Rim i Carigrad osuđivali kao jeretičku. Neki istraživači tvrdili su da su to bogumilski nadgrobni spomenici, povezujući ih sa dualističkom jeresi koja se širila iz Bugarske. Novija istraživanja pokazala su da su stećke podizali i katolici, i pravoslavci, i pripadnici Bosanske crkve. Ne pripadaju samo jednoj veroispovesti. Oni su regionalna tradicija koja je prelazila verske granice.

Groblja danas

Ove nekropole nalaze se u nekim od najupečatljivijih predela jugoistočne Evrope: na krševitim visoravnima, u rečnim dolinama i na planinskim prevojima. Mnoge nisu obeležene putevima ni tablama. Natpisi, tamo gde su sačuvani, ispisani su srednjovekovnom bosanskom ćirilicom. Većina kaže malo više od imena pokojnika i kletve upućene svakome ko uznemiri grob.